Sačuvane vesti Pretraga Navigacija
Podešavanja sajta
Odaberi pismo
Odaberi grad
  • Novi Sad
  • Bačka Palanka
  • Bačka Topola
  • Bečej
  • Beograd
  • Inđija
  • Kragujevac
  • Leskovac
  • Niš
  • Pančevo
  • Ruma
  • Sombor
  • Stara Pazova
  • Subotica
  • Vršac
  • Zrenjanin

ARHIV GRADA Od lokalnih vašara do sajmova međunarodnih razmera

20.03.2022. 18:26 18:33
Piše:
Foto: Dnevnik/ Radivoj Hadžić

Novi Sad, još od druge polovine 19. veka, bio je razvijeni trgovački i zanatski grad, u kom su organizovane zanatske, industrijske i poljoprivredne izložbe, iz kojih je u prvoj polovini 20. veka izrastao i Međunarodni poljoprivredni sajam.

Sticanjem statusa slobodne kraljevske varoši 1748. godine, Novi Sad je stekao pravo da organizuje “Zemaljske vašare” koji su održavani 20. marta, 19. maja, 10. jula i 20. oktobra svake godine.

Prema rečima direktora Istorijskog arhiva grada Petra Đurđeva prva zanatsko-industrijska izložba na kojoj su bili izloženi, ne samo lokalni industrijski proizvodi, već i oni iz Budimpešte i Beča održana je u avgustu 1875. godine, na Strelištu. Zabeleženo je da je manifestacija imala 15.000 posetilaca i prihod od 1.500 forinti. U organizaciji Ekonomskog odbora Bačkobodroške županije Prva izložba poljoprivrednih proizvoda organizovana je od 13. do 16. oktobra 1888. godine, takođe na Strelištu.

- Posle 1918. godine, kad su Bačka, Banat, Srem i Baranja ušli u okvire zajedničke jugoslovenske države, grupa bogatih novosadskih preduzetnika, veleposednika i industrijalaca, na inicijativu Đule Hajoša, pokrenula je izložbe i sajmove zanatskih i industrijskih uzoraka i poljoprivrednih proizvoda - kaže Đurđev. - Pripreme za osnivanje modernog sajma počele su još 1923. godine kada je od 11. do 26. avgusta priređena Prva novosadska izložba u zgradi nekadašnje Državne mađarske katoličke gimnazije na Futoškom putu, današnjoj zgradi Elektrotehničke škole “Mihajlo Pupin”. Manifestacija je bila otvorena svakog dana od 8 do 18 časova, a ulaznice su koštale 10 dinara.

Akcionarsko društvo za izložbe i sajam uzoraka formirano je 1929. godine i imalo je zadatak da priređuje stalne manifestacije. Akcionari su Međunarodni sajam i Izložbu uzoraka organizovali od 27. septembra do 6. oktobra 1930. godine, a od 14. do 18. marta 1931. godine Prvi međunarodni poljoprivredni sajam i Izložbu stoke.

- Akcionarsko društvo je postojalo do 1938. godine, kad je zbog novčanih teškoća ugašeno - pojašnjava Đurđev. - Po ukidanju Društva, organizovanje manifestacija preuzeo je Zavod za priređivanje izložbi i sajmova, pri Poljoprivrednoj komori Dunavske banovine. Do 1939. godine izložbe su održavane na starom sajmištu uŠumadijskoj ulici, u najužem centru Novog Sada, dok su jubilarni, 10. Sajam i izložba otvoren 1940. godine, na novoj lokaciji, u sadašnjoj Hajduk Veljkovoj ulici, gde i danas održavaju.


Sedište modernih izložbi

Izgradnjom Kongresnog centra “Master”, započetog 2001. godine, a otvorenog 2006. godine, Novosadski sajam je stvorio uslove za organizovanje modernih manifestacija, s akcentom na uslužni biznis. Na površini od 226.000 kvadratnih metara, od kojih je 60.000 metara kvadratnih paviljona, sa oko 20 priredbi i 500.000 posetilaca godišnje, postao je stecište modernih izložbi, kao što su: Auto šou - Novi Sad, Sajam finansija, koji je prerastao u Sajam investicija, Salon nameštaja, Sajam obrazovanja...Međunarodni poljoprivredni sajam, postao je agrobiznis događaj regiona, s najvećom i najdužom tradicijom.

Prva zanatsko-industrijska izložba na kojoj su bili izloženi, ne samo lokalni industrijski proizvodi, već i oni iz Budimpešte i Beča održana je u avgustu 1875. godine, na Strelištu


Prema rečima Đurđeva po završetku Drugog svetskog rata, u socijalističkoj Jugoslaviji, s ciljem obnove poljoprivredne proizvodnje, u Novom Sadu je 1948. godine održana Prva zemaljska poljoprivredna izložba.

- Bilo je čak oko 85.000 posetilaca, što je bio i rezultat masovnih poljoprivrednih kurseva sprovedenih u selima širom tadašnje države, kao i radijskih i filmskih emisija, koje su trebale da podstaknu poljoprivrednu proizvodnju - objašnjava Đurđev. - Druga zemaljska poljoprivredna izložba bila je još uspešnija, s rekordnih 135.000 posetilaca. Novosadski sajam je 1953. godine prerastao u opštejugoslovensku komercijalnu ustanovu, a godinu dana kasnije Jesenji sajmovi postali poljoprivredni (koji su kasnije prebačeni na prolećni termin), dok su prolećni ostali zanatsko-industrijski sajmovi, ali su dobili i međunarodni karakter. Celokupna površina Novosadskog sajma tada je imala 116.000 kvadratnih metara, s više od 25 izložbenih objekata. Od početka 50-ih godina prošlog veka, pored novčanih nagrada, najbolja grla su dobijala titulu “šampiona” i dodeljivala im se zlatna medalja. Razlog za takvu odluku bilo je nastojanje da se poljoprivredni proizvođači i odgajivači stoke što više zainteresuju za postizanje boljeg kvaliteta proizvodnje.

Početkom 1958. godine Upravni odbor odlučio je da se poljoprivredni sajmovi organizuju u proleće, a iste godine Novosadski sajam je postao član Međunarodne organizacije sajmova. Od sedamdesetih do devedesetih godina 20. veka Međunarodni poljoprivredni sajam zabeležio zlatno doba, pa je, zahvaljujući velikom broju izlagača iz tadašnje Jugoslavije i inostranstva, koji se kretao oko 1.500, uvršten među najznačajnije u svetu.

S. Kovač

Foto: Novosadski sajam, arhiva “Dnevnika”

 



 

Piše:
Pošaljite komentar