GLAVOBOLJE ZBOG EKSPROPRIJACIJE Mukotrpan povraćaj oduzetog
Zemljište eksproprisano od građana zbog izgradnje različitih objekta od opšteg interesa neretko kasnije zadaje glavobolju državnim i opštinskim organima jer nemali broj bivših vlasnika traži povraćaj svojih parcela koje nikad nisu privedene nameni zbog koje su im oduzete.
Osim brojnih tužbi građana kojima je, zbog izgradnje ulica ili infrastrukturnih objekata, zemljište oduzeto bez naknade, u toku je, kako saznaje „Dnevnik”, i niz postupaka pred nadležnim upravnim organima i sudovima, koje građani vode radi povraćaja svog oduzetog zemljšta, nakon što niz decenija, pa i pola veka, opštine nisu izgradile objekte od opšteg intresa zbog kojih je građanima zemljište eksproprisano.
Suvlasnici jedne građevinske parcele od preko pola hektara u beogradskoj opštini Zvezdara, porodica Mijović i drugi, dobili su upravni spor protiv te opštine i odluku o vraćanju svog veoma vrednog zemljišta, na kojem opština nikad nije izgradila najavljivanu školu, niti bilo koji objekat druge namene od opšteg interesa, a nije ni obezbedila oduzeto zemljište pa je u međuvremenu zaposednuto divljom gradnjom.
Pravni punomoćnik jednog od suvlasnika svojevremeno eksproprisane parcele na Zvezdari advokat dr Slobodan Stojanović kaže da su svi suvlasnici nakon odluke o vraćanju, isplatili opštini revalorizovane iznose svojevremeno isplaćenih naknada za eksproprijaciju.
Stojanović, međutim, ističe da je problem uvođenje, vraćanje vlasnika u posed zemljišta jer je zauzeto bespravno sagrađenim objektima „divljih” investitora, stambenim zgradama od kojih su pojedine i useljene, a mnogi su čak podneli zahteve za njihovo ozakonjenje i legalizaciju.
S druge strane, suvlasnici parcele na Zvezdari, nakon što im je vraćena, vode novi spor pred Višim sudom u Beogradu, s tužbenim zahtevom da ih država vrati u posed zemljišta okupiranog divljom gradnjom ili da im isplati naknadu po tržišnim cenama. Šta to sve može značiti, pokazaće sudski postupak koji još nije daleko odmakao.
Slična je i priča porodice Pantelić iz Tutina, koja sada vodi upravni spor tražeći povraćaj svog eksproprisanog zemljišta, dve parcele u centru tog mesta. Kako navodi advokat Stojanović, jedna parcela je Pantelićima oduzeta davnih godina zbog svojevremeno planirane izgradnje tkačnice za fabriku tekstila „Raška”, za koju potom nijedna u nizu opštinskih garnitura nikad nije udarila ni „svečani” kamen temeljac, a tokom ove decenije je na tom mestu izgrađena velelepna yamija.
Druga parcela, površine 22 ara, Pantelićima je eksproprisana zbog gradnje vrtića, koji je i sagrađen, ali zauzima svega oko dva ara zemljišta, dok je preostala površina parcele potom zauzeta divljom gradnjom, čak je izgrađena i zgrada Crvenog krsta.
U upravnom sporu koji još traje, Pantelići traže od opštine naknadu za svoje parcele po realnoj tržišnoj vrednosti, umanjenu za iznos naknade zbog eksproprijacije.
Kad je reč o slučajevima „spornih” eksproprijacija, najviše građana je presavilo tabak zbog takozvane faktičke eksproprijacije, oduzimanja zemljišta bez naknade radi izgradnje ulice ili nekog infrastrukturnog objekta od opšteg interesa, odnosno, bez sprovođenja postupka utvrđenog Zakonom o eksproprijaciji.
Inače, Vrhovni kasacioni sud je presudom iz 2017. godine u predmetu građanina koji je tužio Grad Kragujevac zbog izgradnje ulice na njegovom zemljištu bez prethodno sprovedenog postupka oduzimanja i isplate naknade, utvrdio da građanin mora biti obeštećen u realnoj vrednosti, te da mu je načinom na koji je „lišen svoje imovine povređeno pravo na imovinu, zajemčeno odredbom Ustava Republike Srbije i Evropskom konvencijom o ljudskim pravima i osnovnim slobodama”.
Po javno dostupnim informacijama, građani su, samo u poslednje dve godine, zbog slučajeva „faktičke eksproprijacije” podneli više od 700 tužbi protiv Grada Niša jer im je oduzeto zemljište radi gradnje ulica, a poznato je da je bilo i više od trista tužbi protiv Grada Novog Sada.
J. Jakovljević